ગોચરી વહોરાવવાની (સુપાત્રદાન) વિધિ
સાધુ-સાધ્વીને આહાર-પાણી વહોરાવવાની રીત
સાધુ-સાધ્વીને ગોચરી વહોરાવવાની સામાન્ય રીત: શું વહોરાવાય, કેવી રીતે વિનંતી કરાય અને શું ધ્યાન રાખવું.
ટૂંકો પરિચય
જૈન સાધુ-સાધ્વીઓ પોતે ભોજન બનાવતા નથી; તેઓ ગૃહસ્થોના ઘરેથી નિર્દોષ આહાર "ગોચરી" રૂપે (ભિક્ષા) લે છે. ગૃહસ્થ માટે આ "સુપાત્રદાન" કે "વહોરાવવું" કહેવાય છે.
આ પેજમાં સામાન્ય, ભક્તિપૂર્વક અને સાવધાનીપૂર્વક વહોરાવવાની રીતનો પરિચય છે. નિયમોની વિગતો અને કઈ વસ્તુ કલ્પનીય છે તે અંગે ગુરુ ભગવંત જ પ્રમાણ છે.
સામાન્ય ક્રમ
- સાધુ-સાધ્વી ઘર પાસે આવે ત્યારે દ્વાર ખુલ્લું રાખી "પધારો, લાભ આપજો" જેવી ભાવભરી વિનંતી કરવી.
- હાથ અને વાસણ સ્વચ્છ રાખવાં; ખાદ્ય વસ્તુ વહોરાવતાં પહેલાં અનુકૂળ છે કે નહીં તે સાધુની આજ્ઞા મુજબ પૂછવું.
- વસ્તુ સાધુને ખાસ ઉદ્દેશીને બનાવેલી ન હોય; અને સચિત્ત (જીવ-સહિત) ન હોય તે ધ્યાન રાખવું.
- સાધુ જે માપ અને જે વસ્તુ લે તે જ આપવી; આગ્રહ કે દબાણ ન કરવું.
- વહોરાવ્યા પછી વંદન કરવું; સાધુ ગયા પછી પણ પ્રસન્નતા રાખવી.
ગોચરીના ૪૨ દોષો અને કલ્પનીય-અકલ્પનીય વસ્તુઓ અંગે વિગતવાર નિયમો ગુરુ પાસેથી શીખવા; આ પેજમાં ચકાસેલા સ્ત્રોતથી ક્રમ-વિગતો ઉમેરવા બાકી છે.
સંપ્રદાય પ્રમાણે ફેર
- શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક: ગૃહસ્થ સાધુ-સાધ્વીને ગોચરી વહોરાવે; ભોજન પછી પાત્ર ધોવાની રીતના નિયમો અલગ.
- દિગંબર: મુનિ દિવસમાં એક વાર ઊભા ઊભા હાથમાં આહાર લે છે; ગૃહસ્થ "નવધા ભક્તિ" સાથે "ચોકા" માં આહાર-દાન કરે છે.
- સ્થાનકવાસી અને તેરાપંથ: સાધુ-સાધ્વી ગોચરી માટે જાતે ઘરે જાય છે; નિયમો સમાન ભાવનાના.
વિધિના શબ્દો, ક્રમ અને નાની વિગતો ગચ્છ, સમુદાય અને ગુરુ-પરંપરા પ્રમાણે થોડી જુદી હોય છે. અહીં એક સામાન્ય રૂપરેખા આપી છે; પહેલી વાર કરતા હો તો અનુભવી શ્રાવક, વિધિકારક કે ગુરુ ભગવંત પાસે પ્રત્યક્ષ શીખવું.
વધુ વાંચન
- આચારાંગ સૂત્ર — પિંડૈષણા
- દશવૈકાલિક સૂત્ર — પિંડૈષણા
- શ્રાદ્ધ-વિધિ
કૉપિરાઇટ અને ઉપયોગ અંગે નોંધ
આ માહિતી JainKBC.com પર શુદ્ધ ધાર્મિક અને શૈક્ષણિક હેતુથી મૂકવામાં આવી છે. અહીં ઉલ્લેખિત કોઈ પણ પુસ્તક, લેખ કે વેબસાઇટના પોતાના કૉપિરાઇટ હોઈ શકે છે. કોઈને આ સામગ્રી અંગે વાંધો હોય કે પોતાનો કૉપિરાઇટ-દાવો હોય, તો કૃપા કરી પૂરી વિગતો સાથે admin@jainkbc.com પર જણાવશો; તે મુજબ સામગ્રી યોગ્ય રીતે બદલવામાં આવશે.