દેરાસર જવાના નિયમો
જૈન દેરાસર (મંદિર) જવું એ ફક્ત એક ધાર્મિક કાર્ય નથી, પરંતુ તેની સાથે ચોક્કસ નિયમો અને શિષ્ટાચાર જોડાયેલા છે, જે પવિત્રતા અને આદર જાળવવા માટે જરૂરી ગણાય છે.
દેરાસર જતાં પહેલાંની તૈયારી
દેરાસર જતાં પહેલાં સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરવા જોઈએ. શરીર અને વસ્ત્રો બંને શુદ્ધ હોવા જોઈએ, કારણ કે દેરાસર એક પવિત્ર સ્થાન છે જ્યાં પૂર્ણ આદર સાથે પ્રવેશ કરવો જોઈએ. ચામડાની વસ્તુઓ (જેમ કે પટ્ટો, પર્સ) સાથે લઈ જવાની મનાઈ છે.
પ્રવેશ સમયનું સૂત્ર - નિસીહિ
દેરાસરમાં પ્રવેશતી વખતે "નિસીહિ" શબ્દ બોલવામાં આવે છે, જેનો અર્થ થાય છે "હું સાંસારિક વિચારોનો ત્યાગ કરું છું". આ શબ્દ બોલવાનો હેતુ એ છે કે મંદિરમાં પ્રવેશતાં જ મનમાંથી ધંધા-રોજગાર, કૌટુંબિક ચિંતાઓ જેવા સાંસારિક વિચારો દૂર કરી, ફક્ત ભક્તિભાવમાં જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું.
ત્રણ પ્રદક્ષિણા
મંદિરમાં પ્રવેશ્યા પછી મુખ્ય પ્રતિમાની આસપાસ ત્રણ પ્રદક્ષિણા (પરિક્રમા) કરવાની પરંપરા છે, જે સમ્યક્ દર્શન, જ્ઞાન અને ચારિત્ર - આ ત્રિરત્નનું પ્રતીક ગણાય છે.
ટાળવા જેવી બાબતો
દેરાસરમાં મોટેથી વાત કરવી, મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરવો, પ્રતિમાને પીઠ બતાવવી, કે અન્ય કોઈ પણ પ્રકારે અનાદર થાય તેવું વર્તન ટાળવું જોઈએ. ભોજન કરીને તરત દેરાસર જવાનું પણ ટાળવાની સલાહ અપાય છે.
સ્ત્રીઓ માટે વિશેષ નિયમો
માસિક ધર્મ દરમિયાન સ્ત્રીઓને દેરાસરમાં ન જવાની પરંપરાગત ભલામણ કરવામાં આવે છે, જે શારીરિક શુદ્ધતાના ખ્યાલ સાથે જોડાયેલી છે. આ અંગે વિવિધ સમુદાયોમાં થોડો અલગ અભિગમ પણ જોવા મળે છે.
નીકળતી વખતે - આવસ્સહિ
દેરાસરમાંથી બહાર નીકળતી વખતે "આવસ્સહિ" શબ્દ બોલવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે હવે હું ફરી સાંસારિક પ્રવૃત્તિઓમાં પાછો જાઉં છું. આ શબ્દ મંદિરની અંદરની પવિત્ર સ્થિતિ અને બહારના સાંસારિક જીવન વચ્ચે એક સ્પષ્ટ સીમા-રેખા દોરે છે.
શા માટે આ નિયમો મહત્વના છે?
આ તમામ નિયમો પાછળનો ઉદ્દેશ એ છે કે મંદિરમાં વિતાવેલો સમય સાચા અર્થમાં આધ્યાત્મિક અને ફળદાયી બને, ફક્ત એક રૂટિન મુલાકાત ન બની રહે.